Kinh Phật vốn thường được in ấn đóng thành sách, còn nếu viết và lưu lại trên lá thì quả là kì công. Ấy vậy mà có một ngôi chùa cổ kính của người Khmer ở huyện Tri Tôn vẫn còn lưu truyền được những tàng kinh trên lá như vậy. Kinh Phật viết trên lá Buông được coi là một báu vật của người Khmer.

Ngỡ ngàng kinh Phật trên lá Buông

Với người Khmer An Giang, đời sống vật chất có thể còn thiếu thốn, khó khăn, nhưng không thể thiếu không gian văn hóa nơi sân chùa – đó là một tâm thế sống từ bao đời nay. Là một trong những ngôi chùa cổ kính nhất gắn liền với đời sống của bà con Khmer nam bộ trên đất An Giang. Ngôi chùa Soài So ngày nay nổi bật với cổng cao uy nghi, nơi thờ tự cũng đều được xây mới khang trang hơn nhưng vẫn giữ nguyên giá trị văn hóa bao đời của người dân địa phương. Đây còn là một trong những ngôi chùa Khmer Nam bộ đầu tiên ở Tri tôn, An giang được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh.

Kinh Phật in trên lá buông
Kinh Phật in trên lá Buông

Không chỉ với người Tri Tôn, mà dường như người Khmer nam bộ ở nhiều nơi khác cũng mong được một lần được về chùa Soài So nghe sư cả giảng đạo. Bởi theo họ, ngôi chùa cổ này còn lưu giữ một báu vật có từ hằng trăm năm qua, hiếm nơi ở Việt Nam còn lưu giữ được. Vật báu đó chính là sách kinh Phật viết trên lá Buông.

Theo lẽ thường kinh Phật được ấn hành, in thành tập, thành sách, còn những bản kinh Phật này được khắc chìm trên lá Buông, một loại lá gần giống với lá cây Thốt Nốt, vốn nhiều ở đất An Giang. Quyển kinh Phật này không phải lúc nào cũng mang ra sử dụng, chỉ những dịp lễ trọng đại của cộng đồng mới dùng.

Kinh Phật được viết trên lá Buông ở chùa Soài So cũng không còn nhiều, bởi đã bị thất lạc và tiêu huỷ một phần trong chiến tranh.

Thế nhưng, đây được xem là nơi lưu giữ những giá trị tinh thần về giáo lý nhà Phật, là pho sách dạy làm người của cộng đồng người Khmer được lưu truyền từ đời này sang đời khác.
Mất một năm trời để chép một bộ kinh lên lá…

Theo tiếng Khmer, kinh lá được gọi là S-lấc-rích, chỉ cho một kiểu viết tỉ mỉ ghi lại những lời dạy của Phật để truyền cho hậu thế. Tuy thế, việc chuẩn bị và viết kinh trên lá Buông vô cùng khó khăn và rất cầu kỳ, chỉ những ai tinh thông Phật pháp và có trí lực mới làm được. Có lẽ chính vì nguyên nhân này mà mỗi đời, các sư tổ chỉ truyền lại bí quyết viết kinh cho duy nhất một đệ tử đủ tài năng, đạo hạnh mà thôi.

Chính sự qúy hiếm đó, kinh lá Buông rất ít được phổ biến ra ngoài và chỉ được đọc cho đồng bào Khmer nghe vào những ngày trọng đại như Tết cổ truyền Chol Chnăm Thmây hay lễ Dolta.

Việc chép kinh trên lá Buông không đơn giản như viết kinh trên giấy, mà phải dùng một loại bút chuyên dụng. Loại bút này người Khmer gọi là “đéc-cha”, loại bút gỗ có gắn mẩu thép nhọn như lưỡi kim ở đầu để khắc chữ xuống thân lá. Khi khắc phải luôn đều tay để nét chữ không nông, không sâu, đều đặn và thẳng hàng.

Sau khi viết kinh theo kiểu khắc họa, các vị sư phải dùng loại bột lấy từ một loại cây cũng thường xuất hiện vùng Bảy Núi để bôi lên lá. Sau đó, bột này sẽ ngấm vào lá Buông, lúc đó chữ mới hiện lên trên lá một cách lạ thường

Viết kinh theo kiểu khắc họa
Viết kinh theo kiểu khắc họa
Không đơn giản như viết kinh trên giấy, mà phải dùng một loại bút chuyên dụng
Không đơn giản như viết kinh trên giấy, mà phải dùng một loại bút chuyên dụng

Để hoàn thành một bộ kinh lá, sư cả Châu Ty thường phải mất cả năm trời. Do việc viết kinh lá yêu cầu tính tỉ mỉ cao độ, nên không có mấy ai viết được.

Giờ đây, mỗi ngày, bà con trong các phum sóc trong vùng lại đến chùa Soài So để nghe sư cả giảng kinh Phật như một thói quen.

Đến nghe sư giảng kinh Phật để lòng thanh tịnh
Đến nghe sư giảng kinh Phật để lòng thanh tịnh

Tàng kinh trên lá Buông là một báu vật nhưng sư cả Châu Ty vẫn canh cánh một nỗi buồn, bởi đến nay ông vẫn chưa thể được đệ tử kế thừa những tinh hoa viết kinh Phật trên lá, như chính ông đã kế thừa từ 8 vị tiền nhân trước đây.

SaigonTV News